Choù Phuù Quoác ñaõ thu huùt ñöôïc söï ngöôõng moä cuûa khoâng bieát bao nhieâu ngöôøi ôû khaép Vieät Nam vaø nhieàu nöôùc treân theá giôùi vì noù moät ñieåm noåi baät: xoaùy löng.
Coù nhöõng con choù Phuù Quoác coù moät haøng xoaùy chaïy daøi töø gaàn coå ñeán taän gaàn goác ñuoâi hoaëc ngaén hôn) trong khi coù nhöõng con khaùc laïi coù hai voøng xoaùy ôû 2 vai leân löng vaø keát thuùc khaùc ôû hai voøng xoaùy khaùc treân moâng.
Ba loaïi coù xoaùy löng (choù raëc gioáng) haøng ñaàu vaø laâu ñôøi nhaát phaûi keå laø loaïi Rhodesian Ridgeback raát to lôùn xuaát hieän töø naêm 1870 khi aáy choù Rhodesian ñöôïc duøng ñeå ñi saên sö töû ôû chaâu Phi. Gioáng R.R ñaëc bieät to lôùn cao 65-70 cm, mình to, khoeû, haøm raêng döõ tôïn, tai cuïp, ñuoâi thoøng (khoâng uoán cong) coù saéc loâng maøu vaøng löûa gioáng loâng ngöïa.
ÔÛ caùc dieãn ñaøn treân maïng, nhieàu ngöôøi tranh caõi cho raèng loaïi choù xoaùy löng cuûa Thaùi Lan laø doøng doõi saûn sinh ra choù Phuù Quoác Vieät Nam. Laäp luaän naøy hoaøn toaøn khoâng coù cô sôû vì choù Thaùi Lan daàu coù xoaùy löng, nhöng chöa heà ñöôïc hoäi nuoâi choù quoác teá coâng nhaän vì chöa xaùc ñònh ñöôïc gioáng raëc cuûa noù. Ñieàu naøy coù nghóa caùc loaïi choù baûn ñòa cuûa Thaùi Lan lai laãn loän vôùi nhau, thænh thoaûng saûn sinh ra caùc con coù xoaùy löng – hoï goïi laø choù xoaùy löng Thaùi Lan.
Choù Phuù Quoác ngay teân goïi ñaõ ñöôïc quoác teá coâng nhaän. Phuù Quoác laø ñòa danh cuûa Vieät Nam thì baát keå noù ôû Thaùi hay ôû Vieät Nam cuõng laø gioáng choù ñaëc chuûng Vieät Nam. Ñeå duy trì gioáng choù naøy caàn thieát phaûi coù nôi tieáp tuïc theo doõi caáp giaáy khai sinh (pedigree). Ñoái vôùi caùc con choù sinh ra nhö ôû Myõ thì American Kennel Club (AKC) caáp giaáy khai sinh coøn ôû Anh Quoác, choù ñöôïc caáp giaáy khai sinh ngay töø khi phoái gioáng, chuû choù caùi phaûi ñöôïc hoäi nuoâi choù xaùc nhaän ñaõ phoái vôùi con ñöïc naøo (raëc gioáng) ñeå khi choù con ra ñôøi seõ ñöôïc caáp giaáy khai sinh goàm töø 6 ñôøi ñeán 8 ñôøi (töø cha, meï, oâng, baø) vaø khi aáy choù con phaûi ñöôïc ñaët teân
Nguoàn goác
ÔÛ thö vieän quoác gia cuûa Paris nöôùc Phaùp coù moät cuoán saùch noùi rieâng veà gioáng choù Phuù Quoác. Chuyeän keå vaøo khoaûng theá kyû 19 moät taøu buoân quoác tòch xöù Rhodesia ñaõ caäp beán ñaûo Phuù Quoác ñeå laáy nöôùc, hoï ñaõ ñeå xoång hai con choù Rhodesia Ridgeback chaïy leân ñaûo, töø ñoù nhöõng con choù naøy ñaõ lai taïo vôùi choù baûn ñòa laâu ngaøy ñaõ saûn sinh ra gioáng choù Phuù Quoác hieän nay. Caâu chuyeän naøy coù veû phuø hôïp vaø caàn phaûi kieåm chöùng laïi. Song do chöa coù caùc thoâng tin tin caäy khaùc thì ta taïm chaáp nhaän giaû thuyeát treân: choù Phuù Quoác laø lai taïo giöõa choù Rhodesia vaø choù baûn ñòa Vieät Nam.
Truyeàn thuyeát
Rraát nhieàu ngöôøi ngöôõng moä gioáng choù Phuù Quoác ñaõ tìm ra ñaûo ñeå mang veà caùc con choù con nuoâi lôùn hy voïng seõ coù nhöõng con Phuù Quoác gan lyø vaø raát hay trong vieäc ñi saên moài cuûa caùc cö daân vuøng röøng nuùi Vieät Nam. Theá nhöng ñaõ raát nhieàu ngöôøi thaát baïi vì chæ nuoâi ra nhöõng chuù choù xoaùy löng vaø chaúng heà gan lyø vaø cuõng khoâng heà coù taøi saên thuù ñaëc bieät naøo nhö töông truyeàn. Coù ngöôøi laïi baûo phaûi tìm cho ñöôïc caùc con choù hoang daõ ôû nôi hoang vaéng, ñöôïc ñeû trong hang ñem veà nuoâi môùi ñöôïc nhö yù nguyeän, roài cuõng coù ngöôøi ñöa ra giaûi phaùp phaûi ñem ñaát ôû Phuù Quoác veà ñeå trong chuoàng nuoâi môùi hieäu nghieäm. Taát caû caùc giaûi phaùp hoï ñöa ra thaät ra chæ ñeå cho thaáy choù Phuù Quoác khaù khoù nuoâi (so vôùi choù ta). Khi quan taâm ñeán nuoâi choù, chuû nhaân môùi phaùt hieän ra choù Phuù Quoác ñem veà ñaát lieàn nuoâi tyû leä cheát raát cao, nguyeân nhaân vì ôû Vieät Nam hieän nay (cuõng nhö khaép nôi treân toaøn theá giôùi) neáu khoâng ñöôïc chích ngöøa caùc loaïi beänh choù con nhö Distemper, Hepatitio, Parvo trong soá baûy loaïi beänh choù con thöôøng gaëp thì ñeán 80 – 90% choù con seõ cheát tröôùc khi tröôûng thaønh
Tröôùc kia, tröôùc khi chuûng ngöøa choù con seõ ñöôïc chích moät lieàu Seùrum trò caùc loaïi beänh choù con. Hieän nay loaïi Seùrum naøy khoâng ñöôïc saûn xuaát nöõa vì hoäi baûo veä ñoäng vaät ôû chaâu AÂu phaûn ñoái vì ñeå cöùu choù, caùc nhaø baøo cheá ñaõ gieát ngöïa. Ñeå baøo cheá Seùrum hoï ñöa maãu beänh choù con vaøo ngöïa, ñeå sau khi ngöïa tieát ra khaùng theå trong maùu, hoï ñaõ thu huyeát thanh cuûa ngöïa ñeå laøm thuoác trò beänh. Vì vaäy caùch duy nhaát ñeå baûo veä choù con hieän nay laø ngay khi choù döùt söõa meï laø chích ngöøa vaccin (luùc 6 tuaàn tuoåi) vì khi coøn buù meï khaùng theå töø choù meï ñaõ baûo veä choù con choáng laïi caùc beänh taät
(vaccin naøy phaûi laäp laïi laàn thöù hai sau 30 ngaøy). Khi ñaõ ñöôïc chuûng ngöøa 95% choù con khoâng bò beänh vaø neáu coù bò beänh (chæ khoaûng 5%) cuõng ôû daïng nheï coù theå chöõa deã daøng. Haàu heát caùc baùc só thuù y ôû Tp HCM ñeàu coù vaccin naøy.
Trong töông lai, ñeå xaùc ñònh doøng raëc cuûa choù Phuù Quoác phaûi ñaêng kyù laïi töøng con choù ñeå theo doõi vaø xaùc ñònh cuûa tieâu chí caàn thieát. Caâu laïc boä Choù seõ thöïc hieän moät ñeà aùn veà gioáng choù Phuù Quoác, töø ñoù seõ xaùc laäp moät baûn ñoà gene, thieát laäp laïi gia phaû cuûa gioáng choù naøy vaø caùc con choù ñöôïc coâng nhaän (caáp giaáy khai sinh). Choù con sinh ra cuõng seõ ñöôïc theo doõi vaø caáp giaáy khai sinh tieán tôùi coâng nhaän töøng con choù sinh ra sau naøy.
Nguyeãn Vaên Laõng |